1958'de Türkiye Lübnan'da ne yaptı? | Sevdiğim Yazılar

1958'de Türkiye Lübnan'da ne yaptı?

10.09.2006 - 00:04 | Atakan Eser | Sevdiğim Yazılar | 0 Yorum | Tavsiye Et

Ali Bulaç - Zaman- (09.09.2006)

Lübnan, Romalılardan bu yana Bilad-ı Şam’dır, Suriye’nin tabii bir parçası olarak aynı yönetim altında olmuştur. 1920’de Suriye ile birlikte Osmanlılardan alınıp Fransız mandası olarak kuruldu.

Daha sonra Lübnan Suriye’den de koparıldı, 1926’da cumhuriyet haline getirildi. O gün bugün Suriye, Lübnan üzerinde hak iddia etmektedir. İkinci Dünya Savaşı’nda Fransızlar 1941’de bağımsızlık vermeyi vaat ettiler, 22 Kasım 1943’te bağımsızlığını ilan etti, 1946’da da Fransızlar Lübnan’ı terk etti.

1948 ilk Arap-İsrail savaşında mülteci durumuna düşen Filistinliler buraya akın etti. Sonraları Mısır ile Suriye birleşmeye karar verince, Lübnanlı Sünniler, Birleşik Arap Cumhuriyeti’ne katılmak istediler. Buna karşı çıkan Hıristiyan Cumhurbaşkanı Şem’un Batı’dan yardım istedi, ABD 15 Temmuz’da 6. filosunu yolladı. Bu arada Müslümanlarla Hıristiyanlar arasında yaklaşık 4 bin kişinin hayatına mal olacak ilk iç savaş başlamıştı.

Buraya kadar anlattıklarımız basit tarihî bilgiler. Bundan sonrası önemli. 1958’de iç savaş başlayınca ABD, Türkiye’nin de Lübnan’a müdahil olmasını talep etti. Nasıl ve hangi çerçevede müdahil olduğu hâlâ “karanlık bir nokta!” Ben yıllar öncesinde tanıdığım bir Lübnanlıdan, Türkiye’de Türkiye’nin Hıristiyanlara yardım ettiğini, hatta Müslümanlar için toplanan kanın Hıristiyanlara dağıtıldığını duymuştum. Fakat 6 Eylül akşamı eski pilotlarımızdan Hüseyin Avni Güler’in yaptığı açıklamalardan “kan”ın dışında, başka şeylerin, özellikle bol miktarda silah ve mühimmatın da Lübnanlı Hıristiyanlara nakledildiğini öğrenmiş olduk. Sağcı muhafazakar Menderes hükümetinin olduğu 1958 yılında neler olduğunu bizzat Beyrut Havaalanı’na beş sefer yapan pilot H. Avni Güler’den dinleyelim. Güler bu bilgileri Haber Türk’te telefonla katıldığı canlı yayında anlattı (Murat Ongun’la Ana Haber, 6 Eylül 2006, saat 19.30):

“1958 yılında maalesef Hıristiyanlara silah taşıdık. Bir gün bize Etimesgut’tan Beyrut’a uçma emri verildi. Akdeniz’de İngiliz Kuvvetleri bizi engellemeye çalıştı. Biz ‘Victoria’ parolasını verdik, 45 dakika Beyrut üzerinde dolaştıktan sonra havaalanına inebildik. İlk seferde Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu bizzat gelip bize nezaret etti. Beyrut’a toplam 85 sefer düzenledik. Ben 5 sefere katıldım. Lübnan’a ne taşıdığımızı bilmiyorduk, esasında kimse bilmiyordu. Bize Müslümanlara gıda ve ilaç taşıdığımız söylenmişti.”

“Fakat sonraları silah ve mühimmat taşıdığımızı, üstelik bunları Hıristiyanlara verdiğimizi öğrenmiş olduk. Bunu Amerika’nın emriyle yerine getiriyorduk. Biz yükümüzü teslim edip geri dönüyorduk. Öğrenmemiz de Müslümanların Beyrut Havaalanı’nı ele geçirip uçağımızı enterne etmelerindern sonra mümkün oldu. Müslümanlar Rıza Kalaycıoğlu komutasındaki uçağımızı ele geçirince içinden Kırıkkale yapısı tüfekler, bombalar çıktı. Her uçağın yükü ortalama 2-2,5 ton ağırlığındaydı. Tabii denizden çok daha fazla silah aktardık, bütün bu silah ve mühhimmat maalesef Hıristiyan kuvvetlere gidiyordu. Ama dediğim gibi ben, Emin Karayavuz, Nevzat Balaban ve başka pilotlar ne taşıdığımızı bilmiyorduk. Kesinlikle böyle olduğunu bilseydik direnişe bile geçerdik.”

Müslümanlarla iç savaş halinde olan Hıristiyan kuvvetlere verilmek üzere bizzat Beyrut Havaalanı’na silah ve mühimmat taşıyan pilot H. Avni Güler hayatta, bu bilgileri veriyor. Güler, aynı tarihte Türkiye’nin Cezayir bağımsızlık savaşında Fransızlara yardım ettiğini de vurguladı, hem de sadece diplomatik değil, başka maddi yardımlar da söz konusu. Sonraları rahmetli Turgut Özal “resmen özür” diledi, Cezayirli Müslümanların gönlünü almaya çalıştı.

Burada ilk sorumuz şu: Lübnan’ı Fransızlara kaptırdıktan 38 sene sonra nasıl olur da Müslümanları öldürmekte olan güçlere silah ve mühimmat taşıdık, aynı tutumu daha dünkü eyaletimiz olan Cezayir’de tekrar ettik? Buna, “tarihte kalmış bir olay” gözüyle bakılamaz. Belki bazı yetkililer o gün olup bitenler hakkında bize bilgi vermek isteyebilir, H. Avni Güler’i yalanlayabilir.

İkinci sorumuz: Şimdi de aynı durumun tekerrür edip etmeyeceğinden nasıl emin olabiliriz? 1958’de başta muhafazakar bir hükümet vardı, bugün de öyle. 5 Eylül tezkeresiyle Lübnan’a Müslümanları korumak üzere gitmediğimiz muhakkak. Barış Gücü’nün başını çeken İtalya’nın Dışişleri Bakanı Massimo D’Alema açıkça söylüyor: “Askerimizi Lübnan’a gönderiyoruz, çünkü İsrail’in güvenliğini garanti altına almak istiyoruz”. Belki 1958’den tek fark bugün nispeten kamuoyunun daha şeffaf icraatlar talep etmesi, bilgi ve haber akışının nispeten işlemesi ve toplumsal hassasiyetlerin yüksek olmasıdır. Hiç değilse 1958’i tekrar etme hatasına düşmemek için herkes üzerine düşen görevi yerine getirmelidir.